کد خبر: 3690

تاریخ خبر:

«رمضونیکه» رسم عشق ورزی سیستانیان با خدای خود، از دیرباز در این سرزمین تاریخی رواج داشته که بازتاب دهنده احساس درونی مردم سیستان به معبود است

به گزارش زاهدان‌نیوز به نقل از مهر، رمضان بار دیگر چتر خود را بر سرزمین‌های اسلامی باز کرد، چتری که نمایانگر آئین‌های مختلف در گوشه گوشه ایران زمین به‌ویژه شمال سیستان و بلوچستان است.

ماه مبارک رمضان با آئین‌ها، آداب‌ها و رسوم فراوانی در خطه‌ای که بر اساس تاریخ قدمتش به حدود ۱۰ هزار سال می‌رسد، روبه‌رو است و همچنان همراه با تاریخ اسلام خود نمائی می کند.

ماه مهمانی خدا که می‌رسد، سیستانی‌ها از چند روز قبل به استقبال آن می‌روند به طوری که در سراسر این خطه خروش مردم را در غبار‌روبی از مساجد‌، نذور و حضور بر سر خاک اموات می‌بینیم.

برخی از سیستانی‌ها در روزهای پایانی ماه شعبان نان محلی و کلوچه محلی خرمایی را برای یکماه مصرف خود پخته و آماده می‌کنند که در ماه مبارک تنها به راز و نیاز با معبود خویش مشغول باشند.

آئین های کهن، صیقل دهنده روح هستند

یک ایرانشناس در این باره به خبرنگار مهر گفت: در طلیعه رمضان صدای برخیز که وقت سحر است، سحرخوانان که بر فضای شهر و روستاهای سیستان جاری می شود، صیقل دهنده روح مسلمانان و نویدگر گشایش درهای رحمت است که از این حرکت فرهنگی باید به بهترین شکل درس گرفت.

دکتر ایرج افشار سیستانی افزود: سحرخوان می خواند،«رمضو آمده میمانش کنه، گوو و گوساله ره قربانش کنه»، «رمضو الله الله رمضو، رمضو الله خوشنوم خدا» (رمضان آمده میهمانش کنید گاو و گوساله را قربانش کنید، رمضان خدا ، رمضان خوب و خوشنام خدا را میهمان کنید.) این بانگ که طنین انداز شد، در اذهان، این شعر سعدی که بنی آدم اعضای یکدیگرند تداعی می شود.

وی بیان کرد: با بیان این سخن، در مقابل مومنان به سحرخوان می گویند: «ای غریبی که دلم را با سخن عشق آشنا کرد و مرا از من بودن رها کردی، صدای گرمت را می شنوم و لبخندم را به تو هدیه می دهم که من منتظر، را چون همیشه خوشحال کردی.»

از سال ها پیش ملای ده یا یکی از اهالی روستا که همچنان در برخی از نقاط سیستان نیز ادامه دارد، در شب های ماه مبارک رمضان روی پشت بام خانه خود می رفت و آواز جانانه ای سر می داد و می گفت: «برخیز که عاشقان به شب راز کنند گرد در بام دوست پرواز کنند.»

در برخی روستاها نیز رسم متفاوت است، یکی از اهالی طبلی بزرگ بر دست می گرفت و همراه با کوبیدن بر آن، در کوچه پس کوچه های ده فریاد می زند «برخیز که وقت سحر است».

دکتر ایرج افشار سیستانی ادامه می دهد: اگر چه دوران چاووشی خوانی و طبل زنی برای بیدار باش روزه داران از شدت آن کم شده و به نوعی می شود گفت به سر آمده، اما هنوز سحرخوانی و رمضان خوانی با سنت های خاص ماه رمضان منتهی با کمی تغییرات در منطقه سیستان بر قوت خود باقی است.

وی یاد آور شد: وقتی پای سخن بزرگترهای سیستان می نشینیم و آنان نیز نقل قول های پدران خود از سنت رمضان خوانی را روایت می کنند، انسان به تاریخ این سرزمین می بالد و به خود و بزرگان این سرزمین افتخار می کند که در قرون گذشته همواره اعتقادات مذهبی را سرلوحه زندگی قرار می داده اند.

رمضان خوانی

به گفته شماری از ریش سفیدان و بزرگان سیستانی، در زمان های قدیم مردم هر یک از شهرها و روستاهای این منطقه باستانی هنگام ماه مبارک رمضان افرادی را مامور می کردند تا چنانچه مسافری وارد منطقه آنان شد از وی پذیرایی به عمل آید.

رمضان خوانی چیست؟

در ایام ماه رمضان گروه های مختلف پنج تا ۲۰ نفره تشکیل و با مراجعه به در منازل شهروندان به صورت دسته جمعی اشعاری را می خوانند که از آن جمله رمضان الله، الله رمضان، رمضان الله خوشنام خدا، رمضان آمده میهمانش کنید،....

صاحبان منازل پس از خواندن این اشعار در حد وسع و توان خود گندم، حبوبات، پول، میوه و غیره و برخی خانواده ها که توان کمک کردن ندارند کاسه ای آب به گروه رمضان خوان هدیه می کنند.

برخی از این گروه ها هنگام سحر نیز با خواندن یارب به علی و فاطمه، یا رب به حسن و حسین، گناهان ما را ببخش مردم را بیدار می کردند.

دکتر سیستانی می افزاید: آئین‌های رمضان در سیستان بر اساس کتاب تاریخ سیستان و دیگ آثار بر جای مانده، دارای تاریخی شگرف و غنی است.

دکتر ایرج افشار سیستانی گفت: سیستانی‌ها به سبب پیشینه تاریخی دین اسلام را به بهترین نحو پذیرفته‌اند چرا‌ که این قوم از نظام توحیدی زرتشت در گذشته پیروی می‌کرد و در برخورد با سپاه اسلام هیچ جنگی میان آنان رخ نداد.

وی افزود: سیستانی‌ها به سبب اهل کتاب بودن به راحتی معیارها و شرایط دین اسلام که ماه مبارک رمضان نیز شامل آن می‌شد را قبول کردند.

باید بگونه ای عمل کرد که باورها، آئین ها، و آداب برجای مانده از تمدن گذشتگان فراموش نشود، چرا که ان ها، ریشه استوار هر خطه اند.این کارشناس مسائل فرهنگی منطقه سیستان افزود: سیستانی‌ها در صدر اسلام به سبب برخورداری از رصد‌خانه با رصد ستاره‌ها به راحتی از حلول ماه مبارک‌ رمضان با خبر می‌شدند و با صبر و شکیبایی خاصی یک ماه را روزه‌داری می‌کردند.

وی گفت: در قدیم زمانی که ماه رمضان در ایام گرم سال قرار می‌گرفت مردم از غداهای سرد همچون آب دوغ خیار و کشک استفاده می‌کردند تا در طول روز دچار گرمازدگی نشوند.

این مردم شناسی بیان کرد: حتی مردم به سبب این‌که دچار افت قند در طول روز نشوند از آلوی خشک، برگ زرد‌آلو و دواهای محلی مربائی را درست می‌کردند که در طول روز به هیچ عنوان احساس ضعف نمی‌کردند.

وی یاد آور شد: اینها گوشه‌هائی از آداب و رسوم کهن دیرینه منطقه سیستان بود که در سینه مانده و برای ما امروزی‌ها نقل شده بود، شاید خیلی از آداب و رسوم در صندوقچه دل بسیاری از پدران و مادران باقی جای خوش کرده باشد و ما از آن هیج ندانیم.

رمضان خوانی آدابی بر جای مانده از تمدن گذشتگان

محقق و پژوهشگر منطقه سیستان در گفتگو با خبرنگار مهر می گوید: زیباسازی‌، غبارروبی مساجد، اهدای فرش به مکان‌های مذهبی، کمک به نیازمندان و دادن خیرات از جمله برنامه‌های پیش از آغاز ماه مبارک رمضان در سیستان است.

محمد جهان تاب می‌گوید: همچنین بیشتر مردم سعی می‌کنند با جامه‌های نو و تمیز به استقبال این ماه بروند تا ظاهر و باطن را پاک نگه دارند.

وی افزود: رمضان خوانی یا سحر خوانی ‌از دیگر سنت‌های مهم و ماندگار منطقه سیستان است که جلوه‌ای زیبا به ماه مهمانی خدا در این خطه از ایران اسلامی داده است.

این کارشناس مسائل فرهنگی سیستان افزود: در آئین سحرخوانی با توجه به رشد تکنولوژوی و وجود وسایل سمعی بصری باز هم فریاد ریش‌سفیدان سیستانی شنیده می‌شود.

وی ادامه داد: در این آئین بزرگان منطقه یک ساعت قبل از اذان صبح بر بالای بلندترین منطقه روستا می‌روند و با ضربه زدن به دهلی خاص و با خواندن اشعار دینی و عرفانی مردم را از خواب بیدار می‌کنند.

جهان تاب می‌گوید: پس از آنکه مردم بیدار شدند با ذکر سروده‌ای خاص به استقبال اذان صبح می‌روند تا این‌ که موقع اذان صبح آن را با صدائی بلند به مردم اعلام می‌کنند.

وی یاد آور شد: بر اساس برخی از روایت‌های موجود، آیین سحرخوانی و رمضان‌خوانی بیش از یک هزار سال پیش یعنی از اوایل اسلام، نزد ساکنان سیستان مرسوم بوده است.

پژوهشگر منطقه سیستان اظهار داشت: بیشتر روایت‌ها که در تاریخ ماندگار این خطه بر جای مانده، نشان دهنده آن است که رمضان‌خوانی در ایام نیمه ماه خدا برگزار می‌شود.

‌جهان تاب افزود: در زمان‌های گذشته تعدادی از جوانان برای کمک به نیازمندان این سنت حسنه را اجرا و در‌آمد حاصل از آن را بین مستمندان تقسیم می‌کردند.

وی گفت: برپایی نشست‌های مذهبی، دعا و مراسم ذکر مصیبت اهل بیت (ع) و دوره‌های قرآن از دیگر مراسم مرسوم در بین مردمان منطقه به‌ویژه بانوان سیستانی است.

محقق و پژوهشگر منطقه سیستان تاکید کرد: از دیگر سنت‌های این خطه می‌توان به رشد نذور پس از افطار اشاره کرد که مردمان در حد وسع، قوت خود را با دیگران تقسیم می‌کنند و روزه خود را باز می‌کنند.

وی افزود: در روزهای پایانی این ماه عزیز نیز مردم مراسم ویژه‌ای را برای استقبال از عید بزرگ مسلمانان فطر دارند.

این پژوهشگر اظهار داشت: بعضا در نقاط مختلف سیستان دیده شده است که مردم سه روز به جشن و شادمانی این روز بزرگ دینی مشغول شدند که این نشان‌دهنده جایگاهی عظیم معرفت دینی در بین مردمان سیستانی است.

جهان تاب تاکید کرد: باید به‌گونه‌ای عمل کرد که باورها، آئین‌ها و آداب بر جای مانده از تمدن گذشتگان فراموش نشود چرا‌که آنها ریشه استوار هر خطه‌اند.

وی به پخت و پز غذاهایی خاص در این خطه اشاره کرد و گفت: در ایام ماه مبارک رمضان، مصرف غذاهای آبکی منطقه از جمله آبگوشت محلی و کشک زرد سیستانی در موقع افظار به اوج خود می‌رسد.

وی گفت: نباید از حلیم محلی (غلور) نیز غافل شد چرا‌که بیشتر خانواده‌ها در این مدت روی به این غذا می‌آورند.

به گزارش خبرنگار مهر، اگر رستم و دیگر پهلوانان زابلی شاهنامه را ساخته ذهن فردوسی بزرگ بدانیم، تاریخ بر وجود دیگر قهرمانان این خطه نظیر یعقوب لیث صفاری که علیه حاکمان جور زمان خود قیام کرد، گواهی داده است.

البته این رسم رنگ و بوی مذهبی نیز به خود گرفته است، زیرا آغاز اجرای این آئین با ولادت کریم اهل بیت (ع) امام حسن مجتبی (ع) مقارن است و پایان آن نیز با شب ضربت خوردن امام علی(ع) مصادف است که رسیدگی به ایتام و بینوایان از سوی آن حضرت زبانزد است و سیستانی ها در پی تداعی آن مهرورزی اند.

گزارش: علیرضا راشکی قلعه نو

ارسال نظر

اخبار استان
آرشیو
اخبار کشور
آرشیو